محزون و غمناك مىدارند تو دل خوشدار كه به حقّ ايشان برسم و سزاى ايشان بدهم و جزاى ايشان در كنارشان كنم ، چه آنچه ايشان تو را مىگويند و به ( 1 ) آن نسبت مىكنند از سحر و كهانت و جنون و تعلَّم و مانند آنچه او را گفتند پوشيده نيست بر من . جملهء قرّاء خواندند : « ليحزنك » به فتح « يا » و ضمّ « زا » من حزنه يحزنه حزنا فهو حازن و المفعول مخزون ، مگر نافع كه او خواند : « ليحزنك » به ضمّ « يا » و كسر « زا » من ( 2 ) الاحزان يقال حزن الرّجل و حزنته و احزنته [ 68 - ر ] بمعنى ، فعل لازم باشد و فعل و افعل متعدّى باشد و خليل فرق كرد بين حزنته و احزنته به آن كه گفت : احزنته متعدّى باشد حزن را كما تقول ( 3 ) : دخل و ادخلته و خرج و اخرجته ، أى جعلته داخلا خارجا ، و نه چنين است حزنته ، كه حزنته آن باشد كه جعلت فيه حزنا كما تقول : كحلته و دهنته ، أى جعلت فيه كحلا و دهنا . و « حزن » و « احزن » مستعمل است ، جز آن كه حزن بيشتر است از احزن . سيبويه گفت : اين لغت بعضى عرب است كه ايشان گويند : افتنت الرّجل و احزنته و ارجعته و اوقفته و اعورت عينه ، أى جعلته كذلك . * ( فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ ) * ، نافع و كسائي و اعشى خواندند الَّا نقّار « لا يكذبونك » به ضمّ « يا » و تخفيف « ذال » من الاكذاب ، و اين روايت كرده‌اند از امير المؤمنين و از صادق - عليهما السّلام و باقى قرّاء به تشديد خواندند من التّكذيب . بعضى اهل لغت گفتند : « كذّب » و « اكذب » يكى باشد ، هر دو متعدّى كذب باشد چنان كه اخرجته و خرّجته و افرحته و فرّحته و مانند اين . و بعضى دگر فرق كردند ، گفتند : افعلته اذا نسبته الى ذلك الفعل أى لا ينسبونك الى الكذب ، يقال : اكفرته و افسقته اذا نسبته إلى الكفر و الى الفسق ، قال الكميت : ( 4 ) فطائفة قد اكفروني بحبّكم و طائفة قالوا مسيء و مذنب و مثله : ابخلته و اجبنته اذا نسبته الى البخل و الجبن و فعّلته جعلته كذلك و

--> ( 1 ) . مج ، وز ، مت : با . ( 2 ) . مج ، وز ، مت ، مر احزنه يحزنه فهو محزن و المعفول محزن . ( 3 ) . مج ، وز ، مت : يقول . ( 4 ) . مج ، وز ، مت شعر .